Αναδρομή σε εκλογές και εκλογικά συστήματα.

imagesΤου ΘΑΝΟΥ ΚΑΚΟΥΡΙΩΤΗ*

Οσο κι αν δεν το θέλει ο πρωθυπουργός της Ελλάδος κύριος Αντώνιος Σαμαράς (ή μήπως κατά βάθος αρχίζει να το θέλει;) και όσο κι αν δεν το θέλει -τρεις φορές περισσότερο- ο κύριος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Ευάγγελος Βενιζέλος, είναι σχεδόν βέβαιο ότι εκλογές θα προκηρυχθούν, είτε το θέλουν είτε όχι, εν ευθέτω χρόνω (με την εγγενή αμφισημία της φράσης).

Η προσφυγή στις κάλπες είναι εκ των πραγμάτων αναπόφευκτη, όσο κι αν ψάλλουν κάποιοι μονότονα και φάλτσα το προσφιλές τροπάριο περί διεξαγωγής εκλογών το έτος 2016, όταν με τη βοήθεια των σωτήριων δανείων θα έχουμε καταλήξει στην «τελική λύση» που ενδεχόμενα δεν θα αφορά μόνον εμάς, τους Ελληνες, αλλά και όλο το ενωτικό ευρωπαϊκό σύμφυρμα που κάποτε θα κληθεί να επιλέξει μία εκ των τριών λύσεων: α) Να γίνει μία Ε.Ε. απαρτιζόμενη από τη Γερμανία και όλα τα οικονομικά εύρωστα («επιτυχημένα») κράτη-μέλη, από τη Φινλανδία του Βορρά έως -και όσο αντέχει- τη Γαλλία του Νότου. β) Να μείνει περίπου ως έχει με τους PIGS να δανείζονται και να διαβιούν σε διαρκή λιτότητα, καθ’ υπαγόρευσιν κάποιας τρόικας ώς το σημείο που, λόγω του υπερβολικού χρέους, θα δημιουργηθεί εξ αναποδράστου ανάγκης μία «άλλη σχέση» μεταξύ Βορρά και Νότου, όπως αυτή που ήδη αρχίζει να διαμορφώνεται μεταξύ Ελλάδας και Ε.Ε., με την πρώτη να χάνει κάθε εθνική κυριαρχία και τη δεύτερη να επιβάλλει ένα κατοχικό οικονομικό καθεστώς.

Κάποιοι όμως αναφέρθηκαν ακροθιγώς και στο εκλογικό σύστημα, αυτό που έχει υποστεί κατά καιρούς τόσες οβιδιακές μεταμορφώσεις προκειμένου να παροπλισθεί η επάρατος Αριστερά: απλή αναλογική, απλή αναλογική με όριο, απλή αναλογική ανά περιφέρεια, ενισχυμένη αναλογική. Πλειοψηφικό, πλειοψηφικό με μονοεδρικές, πλειοψηφικό με περιορισμένη εκπροσώπηση της μειοψηφίας και αναλογικό στις μεγάλες περιφέρειες (τριφασικό σύστημα «μνημειώδους δικαιοσύνης»: περισσότερες ψήφοι αλλά λιγότερες έδρες!).

Θα αρχίσω από την απλή αναλογική, που εμπεριέχει μια αντίφαση: είναι το δικαιότερο σύστημα που μπορεί να δώσει τις έδρες ενός κόμματος κατ’ αναλογία με τις ψήφους που έλαβε σε όλη την επικράτεια, αλλά αφ’ ετέρου είναι ικανό να προκαλέσει μοιραία δυστοκία στο σχηματισμό αυτοδύναμων και σταθερών κυβερνήσεων και οδηγεί σε κυβερνήσεις συνασπισμών κομμάτων, όπου ενίοτε μεγάλα κόμματα καθίστανται όμηροι μικρών κομμάτων που γίνονται ρυθμιστικοί παράγοντες άσκησης της εξουσίας σε βαθμό εκβιασμού.

Πολλοί πολιτικοί αναλυτές θεωρούν ότι το Σύνταγμα της Βαϊμάρης ενείχε δύο μεγάλους κινδύνους που τελικά έφεραν στην εξουσία τον Χίτλερ, το άρθρο 85 του βαϊμαρικού συντάγματος, με τα δικαιώματα που παραχωρούσε στον πρόεδρο να διορίζει ή να απολύει κυβερνήσεις κατά το δοκούν επικαλούμενος ανύπαρκτες «καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης», αλλά και την καθιέρωση της απλής και άδολης αναλογικής που προκάλεσε τα προαναφερθέντα προβλήματα.

Ενδεικτικά, στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης από το 1919 έως την τελευτή του βίου της το 1933 είχαν προκηρυχθεί εκλογές εννέα φορές: 1919,1920, 1924 (δύο φορές),1928, 1930, 1932 (δύο φορές) και 1933, ενώ υπό ομαλές συνθήκες οι εκλογές θα διεξάγονταν κάθε τέσσερα χρόνια. Τα μικρά κόμματα του Κέντρου και της Κεντροδεξιάς δεν μπορούσαν να συγκροτήσουν σταθερές κυβερνήσεις μετά την αποχώρηση των Σοσιαλδημοκρατών το 1924 , ώσπου ανέλαβε ο ίδιος ο Πάουλ φον Χίντενμπουργκ να επιλέγει ο ίδιος καγκελαρίους κατά το δοκούν και ενώ βρισκόταν σε προχωρημένο στάδιο άνοιας.

Στις πρώτες μετά τον Κάιζερ εκλογές του 1919 που τις κέρδισαν οι Σοσιαλδημοκράτες με 37,86% ποσοστό και 163 έδρες, κατάφερε να πάρει 4 έδρες με ποσοστό 0,91% η «Λέγκα των Βαυαρών Χωρικών», ενώ δύο άλλα κόμματα πήραν από μία έδρα με μόνον 0,19%. Ολα αυτά βέβαια σε μία Βουλή με συνολικό αριθμό εδρών τις 421, που μετά αυξήθηκε φθάνοντας τις 577. Ας σημειώσουμε ότι εδώ υπήρχε πλήρης αντιστοιχία μεταξύ ψήφων και εδρών χάρη στο αναλογικό σύστημα, το κατά πολλούς υπεύθυνο για την άνοδο του ναζισμού.

Επιστρέφουμε στην Ελλάδα με βασική αναφορά στο στρατάρχη Αλέξανδρο Παπάγο και την επιβολή του πλειοψηφικού συστήματος ύστερα από κοινή συμφωνία των ηγετών των τότε δύο μεγάλων κομμάτων, του Ελληνικού Συναγερμού υπό τον Παπάγο και της ΕΠΕΚ υπό τον στρατηγό Πλαστήρα: «Συμφωνείτε στρατηγέ;». «Συμφωνώ στρατάρχα(!)». Αποτέλεσμα, ο Παπάγος σάρωσε και οι απανταχού αντικομμουνιστές Ελληνες πανηγύριζαν για το θρίαμβο της εθνικόφρονος Δεξιάς, ενώ οι αριστεροί έμεναν απαθείς: «Τι Παπάγος, τι Πλαστήρας (!)». Ο στρατάρχης με λιγότερο από 50% έλαβε 247 έδρες, ενώ η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ) με 9,55% (152.011) καμία.

Τέσσερα χρόνια αργότερα ισχυρός άνδρας είναι ο πολύ επιτυχημένος πρώην υπουργός Δημοσίων Εργων Κωνσταντίνος Καραμανλής, ευνοούμενος του Παλατιού αλλά και των Αμερικανών, που έχει εγγράψει την αντιπάθεια των παλαιοκομματικών όσο και της Αριστεράς, λόγω και του αυταρχισμού του. Συγκροτείται ένα ενιαίο αντικαραμανλικό μέτωπο (Δημοκρατική Ενωση) που συμπεριλαμβάνει από τον Ντίνο Τσαλδάρη, τον πρώτο μεταπολεμικό ηγέτη της Δεξιάς (Λαϊκό Κόμμα), έως τον υπαρχηγό του ΕΔΕΣ, Κομνηνό Πυρομάγλου, αλλά και την ΕΔΑ (εκτός από τους ηγέτες του Παπανδρέου, Πλαστήρα, Βενιζέλο). Ο Καραμανλής όμως έχει γνώση ως φύλακας και χάρη στο τριφασικό σύστημα με το 47,38% των ψήφων κερδίζει 165 έδρες έναντι της Δ.Ε. που με 48,15% παίρνει μόνον 132 έδρες!!!

Τελικά, γιατί βιάζομαι για εκλογές αφού θα γίνουν το 2014; Το ένστικτο του ψηφοφόρου… ξέρετε.

*Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

πηγή

Advertisements
This entry was posted in Αναδημοσίευση από Ελευθεροτυπία. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s